رفتن به نوشته‌ها

همه چیز درباره مثلث کارپمن و تأثیر آن در روابط مشترک

مثلث کارپمن چیست؟ این مثلث توسط استیون کارپمن در تحلیل رفتار متقابل طراحی شده‌ است. کارپمن مثلث نقش‌ ها را برای بازی ‌های انسان ‌ها ابداع کرد. انسان ‌ها در روابط خود در نقش‌ های کارپمن قرار می ‌گیرند. در نوعی از پویایی‌ روابط، نقش‌ های خاص سه‌ گانه‌ ای بروز می ‌کند که مثلث قربانی یا کارپمن نام دارد. این سه نقش عبارت ‌اند از؛ قربانی،‌ ناجی و زجر دهنده که در این پویایی، هریک از طرفین دائما در یکی از این نقش‌ ها ظاهر می‌ شوند یا بین سه نقش ذکر شده بارها جا‌ به‌ جا خواهند شد.

در این مثلث با این که سه ضلع وجود دارد اما همیشه دو نفر در آن بازی می‌ کنند و همواره تغییر نقش می ‌دهند. در مثلث کارپمن این دو نفر همواره همدیگر را پیدا می‌ کنند و در ابتدا هر دو از بازی لذت می‌ برند. کسی که وارد این بازی می ‌شود، فرقی نمی ‌کند که در کدام نقش بازی می‌ کند، به دنبال کنترل کردن یا کنترل شدن است.

معرفی هر یک از نقش ها در مثلث کارپمن

  • فرد ناجی اغلب احساس می ‌کند شریک عاطفی ‌اش به اندازه‌ کافی قدر دان تلاش‌ هایش نیست. این افراد گاهی مانند از‌ جان‌ گذشتگان انسان ‌دوست احساس و عمل می ‌کنند و ناگهان به صحنه وارد می‌ شوند و مشکلات را حل می ‌کنند، در صورتی‌ که نیاز ‌های خود را نادیده می ‌گیرند و با تحمیل احساس گناه سعی در دریافت پاداش خود دارند.
  • فردی که نقش قربانی را بازی می‌ کند دائما خود را مورد سرزنش، حمله یا قدر ناشناسی می ‌بیند. همچنین او احساس ناتوانی می‌ کند، به حال خود افسوس می ‌خورد و ممکن است دیگران را بابت مشکلات خود سرزنش کند.
  • در مثلث کارپمن فردی که نقش زجر دهنده را دارد، از قدرت و ایجاد احساس گناه استفاده می‌ کند تا بر دیگری مسلط شود. این افراد بین دفاع و حمله در نوسان هستند. آن ها با تحکم درصدد کسب قدرت هستند و از ترساندن شریک عاطفی ‌شان به‌ عنوان واسطه‌ ای برای نزدیکی و صمیمیت استفاده می‌ کنند. زجر دهندگان ممکن است پس از بروز دادن رفتارهای آزار دهنده ‌شان کمی احساس پشیمانی کنند.

ویژگی تغییر نقش ها در مثلث کارپمن

  • تغییر قربانی به ناجی

زمانی که یک قربانی به حرف ناجی خود گوش نمی ‌دهد و ناجی تبدیل به یک آزاردهنده می‌ شود، سپس سعی می‌ کند ناجی را متقاعد کند که دست از این وضعیت بردارد. در حقیقت قربانی سعی می ‌کند به ناجی بفهماند که رفتار او از سر ضعف است و می‌ خواهد ناجی خود را که حالا تبدیل به آزاردهنده شده است، از این وضعیت عصبی نجات بدهد.

  • تغییر ناجی به آزاردهنده

یکی از شایع‌ ترین تغییر نقش مثلث کارپمن در رابطه، تغییر ناجی به آزار دهنده است. یک نجات دهنده که معمولاً خودش هم وارد بازی می‌ شود، سعی دارد طرف مقابل را نجات بدهد. تمام ایده ‌ها و راهنمایی‌ های اولیه ممکن است مؤثر باشند و جواب هم بگیرند. اما وقتی در مقابل این نظر ها نوازش مورد نظر را دریافت نمی ‌کند یا حتی در مورد ایده‌ های بعدی جواب کافی را نمی‌ گیرد، سعی می‌ کند با زجر دادن طرف مقابل را کنترل کند. زجر دادن شیوه ‌های متفاوتی دارد که فحش دادن، دعوا کردن، فشار آوردن کلامی و ترک کردن یک دیگر برخی از این شیوه ‌ها هستند.

  • تغییر زجر دهنده به ناجی

در مثلث کارپمن، شخصی که مدام زجر می‌ دهد بالاخره موفق می ‌شود که شخص مقابل را راضی کند تا کاری را که می‌ خواهد انجام دهد. پس این فرد به نجات دهنده تبدیل می ‌شود.

  • تغییر زجر دهنده به قربانی

وقتی یک آزاردهنده نمی‌ تواند حرف خودش را به عمل بنشاند، در حقیقت شکست خورده‌ است. او زمان و انرژی خود را در رابطه باخته ‌است و به یک قربانی تبدیل خواهد شد.

  • تغییر ناجی به قربانی

زمانی که یک قربانی تبدیل به زجر دهنده می‌ شود، ناجی احساس می‌ کند که در نجات دادن طرف مقابلش شکست خورده است و او تبدیل به یک قربانی می‌ شود.

  • تغییر قربانی به آزاردهنده

یک قربانی مثلث کارپمن در رابطه می‌ تواند مدام با شکایت کردن از وضع خود، تبدیل به یک آزاردهنده بشود. وقتی یک ناجی قربانی را پیدا می ‌کند، در ابتدا می ‌تواند کنترل بازی را دست بگیرد. زمانی که قربانی، دیگر نخواهد نقش خود را ادامه بدهد، ناجی را تحت فشار می ‌گذارد و با زجر دادن سعی می‌ کند که از این نقش بیرون بیاید.

انسان ها آن چه را که به عنوان رفتار نشان می ‌دهند و آن چه در مقابل دریافت می‌ کنند همه در قالب نا هوشیار و به صورت نوعی بازی روانی صورت می‌ گیرد. کسی که در بازی‌ های این مثلث گرفتار می ‌شود در واقع با تغییر بین نقش‌ ها تصور و توهم بهبودی می ‌کند. گاهی به مثلث کارپمن، مثلث شرم یا خالق شرم نیز گفته می‌ شود، زیرا همه بازی ‌های روانی در یک مثلث اتفاق می ‌افتند و هر کس در این مثلث گیر بیفتد در واقع اسیر بازی‌ های روانی می ‌شود که حاصلی جز شرم و درماندگی ندارد. از این رو می توان گفت که  داشتن روابط عاطفی سالم  به توانایی افراد برای مقابله درست با تفاوت ‌ها و برخوردهای موجود در رابطه ‌شان وابسته است و ممکن است اصلا برخی از افراد در مثلث کارپمن قرار نگیرند.

منتشر شده در روانشناسی

اولین باشید که نظر می دهید

    دیدگاهتان را بنویسید

    نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *